“Media Sosial Nia Infloensia ba Mentalidade Jerasaun Milenial”.

Tema

Kompetisaun Diskursu

“Media Sosial Nia Infloensia ba Mentalidade Jerasaun Milenial”.

Ha’u ho Naran Kompletu        : Abílio Neno

Ha’u representante husi           : Eskola Tekniku Vokasional Palaban

Hau hanesan jerasaun milenial ida senti orgulho  no agrdese tebes ba prezensa teknolojia iha Mundu liu-liu Timor-Leste. Ohin loron  infloensia teknolojia ba karakter umanu la’o makas  iha Timor-Leste kompara ho tinan sanulu iha kotuk, liu husi prezensa teknolojia, ohin loron hafasil ema hotu hodi  halo komunikasaun ho lais, asesu informasaun ho lais no hafasil atividade lor-loron nian iha edifisiu ida-idak. Prezensa teknolojia  iha Mundu liu-liu Timor-Leste, mai ha’u hanesan jerasaun milenial ida ha’u senti hanesan previlejiu boot ida mai ha’u.

Maibe iha parte seluk mós ema balun sempre kestiona katak prezensa teknolojia harahun karakte umanu, klaru katak situasaun ne’ebé akontese iha Timor-Leste joventude feto no mane barak mak sai vitima ba mudansa teknolojia ohin loron, too fo sala ba mudansa teknolojia, ho ida ne’e permiti mai ha’u atu  hateten ba ita hotu iha ne’e katak, prezensa teknolojia hanesan previlejiu boot ida no  la harahn karakter umanu maibe ita rasik mak utiliza sala hodi harahun ita nia karakte rasik. Hanesan liafuan ida ne’ebé ha’u sita dehan nune’e, “Timor-Leste Ukun-an Iha Momentu Era Mundu Halo-an no Ohin Loron Halo Ema Barak Sei Haluha -an”.

Liu husi ida ne’e mós hakarak nakloke ba ita hotu katak, prezensa teknolojia iha Mundu liu-liu Timor-Leste iha benefisiu boot tebes iha tinan sanulu oin mai, ho benefisiu ne’ebé mak sei akontese iha tinan sanulu oin mai mak hanesan tuir mai ne’e;

1. La persija ona atu ba iha eskola hanesan lor-loron
2. La persija ona atu ba iha  merkadu ka supermarket sira kada loron
3. La persija ona atu hein tum tum bainhira persija  atu halo viajen ba fatin ruma
4. La persija ona atu leba dokumentu tun sa’e karik iha vaga ruma
5. La persija ona atu ba hela deit edifisu kada loron
6. La persija ona atu fa’an produtu tutuir dalan ninin
7. La persija ona atu estuda kaer livru mahar bobotiha uma no fatin fatin

Liu husi pontos hitu ne’ebé mak hau sita, sei akontese iha tinan sanulu oin mai, maibe antes ida ne’e ita sidauk too no akontese.Permiti mai ha’u hakarak koloka pergunta ida ba ita hotu liu-liu ha’u nia maluk joventude milenial sira ne’ebé marka prezensa iha ne’e, oinsa ho joventude milenial nia preparasaun ba tinan sanulu oin mai?

Ho biban ida ne’e mós hakarak atu fo hatene ba ita hotu liu-liu ha’u nia maluk joventude milenial sira katak, plata forma ne’ebé sempre mosu ho versaun oi-oin laos lori desvantajen, maibe lori ita atu koñese liu tan konaba ba mudansa teknolojia mundu ohin loron.Plata forma teknolojia oi-oin ne’ebé mosu la iha nia desvantajen,maibe ema ne’ebé mak utiliza plata forma teknolojia ne’e rasik mak hamosu desvantajen sira mak hanesan tuir mai ne’e;

1. Hacker ema seluk nia akun hodi públika video no fotografia ne’ebé mak la merese ba públiku nia hare
2. Halo ameasa  tun sa’e ba ema seluk
3. Desfama tun sa’e ema seluk
4. Hatun ema seluk nia dignidade iha públiku
5. Julga tun sa’e ema seluk nia privasidade

Pontus lima ne’ebé mak ha’u sita ida ne’e mak sempre akontese iha ita nia leet, tan ne’e hakarak husu ba ita hotu atu hapara ona hanoin sira hanesan ne’e. Iha desvantajen seluk ida ne’ebé mak dala ruma estudante no joventude milenial balu sempre sai atan ba teknolojia no hamosu ba sira nia-an rasik mak hanesan tuir mai ne’e;

1. Ransu livre
2. Abandona eskola total
3. Kaben sedu
4. Gasta osan kada loron
5. Baruk ajuda familia iha uma laran

Ho pontos lima ne’ebé mak ha’u sita, ida ne’e mós sempre akontese iha situasaun Timor-Leste ohin loron, entaun maneira saida mak ita uza liu-liu ha’u nia maluk joventude milenial sira atu bele solusiona desvantajen ne’ebé mak hamosu iha plata forma teknolojia ne’e rasik;

1. Utiliza plata forma teknolojia hanesan  estudante ka joventude milenial ne’ebé maduru
2. Halo jestaun ba ita nia tempu  hodi asesu ba plata forma teknolojia sira
3.  Halo jestaun ne’ebé diak ba ita nia hanoin sai posetivu
4. Brani komandu ita nia-an ba asaun posetivu
5. Brani foti desizaun posetivu hodi kontra ita nia baruk ten

Liu husi pontos lima ne’ebé mak ha’u sita ikus mak hakotu ona hau nia diskursu ida ne’e, mas antes atu haksumik-an husi ita boot sira nia futar oin, atan ha’u Abilio Neno husu diskulpa ba liafuan ne’ebé mak ohin ha’u mensiona la monu ba ita boot sira nia laran, ba ita boot sira nia atensaun tomak ha’u hafolin ho obrigadu wain.